Zanim wprowadzisz zasadę – zatrzymaj się na chwilę
Zanim ustalisz z dzieckiem kolejną zasadę dotyczącą ekranów, warto na moment przyjrzeć się sobie. Co właściwie słyszysz w słowie „zasada”? Spokój i poczucie bezpieczeństwa? A może zakaz, kontrolę, bunt albo wspomnienie sytuacji, w których trzeba było po prostu się podporządkować?
Pomyśl o sobie z czasów dzieciństwa. Jak reagowałeś na zasady, których nie rozumiałeś albo z którymi się nie zgadzałeś? Co sprawiało, że łatwiej było Ci je przyjąć? A co powodowało, że chciałeś je omijać?
Dziś to Ty jesteś dorosłym, który ustala granice. Twoje własne doświadczenia mogą wpływać na to, jak reagujesz, gdy dziecko protestuje – możesz mieć ochotę postawić sztywną granicę, szybko odpuścić albo za wszelką cenę uniknąć konfliktu. Nie chodzi o ocenianie swojej reakcji. Warto ją po prostu zauważyć.
Zadaj sobie pytanie: „Czy tę zasadę wprowadzam dlatego, że naprawdę służy mojemu dziecku i naszej rodzinie, czy dlatego, że chcę jak najszybciej zakończyć trudną sytuację?”.
Co się dzieje z twoim dzieckiem, kiedy słyszy nie?
Zanim zaczniesz ustalać zasady dotyczące ekranów, przyjrzyj się temu, jak Twoje dziecko reaguje na granice w ogóle. Pomyśl o kilku zwykłych sytuacjach. Trzeba wrócić z placu zabaw, nie kupujemy kolejnej rzeczy, jest pora spania, nastolatek ma wrócić do domu o umówionej godzinie. Niektóre dzieci przyjmują takie decyzje stosunkowo łatwo, inne negocjują, złoszczą się albo długo nie mogą pogodzić się z odmową.
Czy zauważasz jakiś wzorzec, kiedy Twojemu dziecku szczególnie trudno jest usłyszeć i przyjąć „nie”?
- musi przerwać coś, w co jest mocno zaangażowane
- ma poczucie, że inni mogą więcej;
- decyzja zapada bez jego udziału;
- ograniczenie dotyka jego potrzeby samodzielności;
- zasada wpływa na kontakt z rówieśnikami
W przypadku ekranów kilka takich powodów często występuje jednocześnie. Dziecko nie tylko ma odłożyć urządzenie. Być może musi przerwać grę w ważnym momencie, opuścić rozmowę ze znajomymi albo zrezygnować z czegoś, co daje mu przyjemność i poczucie przynależności. To nie znaczy, że mamy zrezygnować z granicy. Możemy jednak lepiej zrozumieć, dlaczego jest ona dla dziecka trudna.
Przypomnij sobie sytuację, w której powiedziałaś/powiedziałeś dziecku „nie” albo postawiłaś/postawiłeś granicę. Zamiast skupiać się na tym, jak się zachowało, przez chwilę popatrz na sytuację jego oczami.
Co mogło się w nim wtedy dziać?
Co było dla niego najtrudniejsze?
Czy chodziło tylko o samą granicę, czy również o brak wpływu, przerwanie przyjemności albo kontakt z innymi?
Nie musisz trafnie odgadnąć, co dzieje się w głowie dziecka. Chodzi o to, żeby pozostawić miejsce na więcej niż jedno wyjaśnienie jego zachowania.
Zdanie „on zawsze musi postawić na swoim” może wtedy zmienić się w: „bardzo trudno mu znieść sytuację, w której nie ma wpływu”. Być może zauważysz, że Tobie samemu również trudno jest nie mieć wpływu.
Ta wiedza przyda się, kiedy zaczniemy wprowadzać zasady ekranowe. Jeśli rozumiemy, co w granicach jest dla naszego dziecka szczególnie trudne, możemy lepiej zaplanować rozmowę – dać mu więcej wpływu tam, gdzie go potrzebuje, więcej czasu na oswojenie zmiany albo więcej zrozumienia dla tego, co traci. Rozumienie reakcji dziecka nie oznacza rezygnacji z zasady. Możemy podtrzymać granicę, a jednocześnie pozostać ciekawi tego, jak dziecko ją przeżywa. Możemy też uznać jego złość lub rozczarowanie, nie zmieniając swojej decyzji.