All posts by : admin

To proste zdanie dobrze pokazuje, czego dzieci często potrzebują najbardziej. Nie dokumentowania ich wyczynów czy wspólnych chwil, ale prawdziwej obecności.

Psychologowie opisują znaczenie tzw. wspólnej uwagi. To te momenty, kiedy rodzic i dziecko są skupieni na tym samym: patrzą na znalezioną muszlę, obserwują zachód słońca, śmieją się z tego samego żartu, przeżywają coś razem. Właśnie w takich chwilach buduje się więź.

Wyobraź sobie dziecko, które właśnie znalazło nad morzem piękną muszlę, weszło na sam szczyt drabinki na placu zabaw, zanurkowało pod falę albo po raz pierwszy stanęło na rękach. Takim chwilom często towarzyszy zaproszenie rodzica do relacji: „Popatrz!”, „Zobacz!”, „Widziałaś?”.

To, jak odpowiemy, ma znaczenie. Czy odpowiemy spojrzeniem, uśmiechem, okrzykiem zachwytu? Czy podejdziemy bliżej i zapytamy: „Jak to zrobiłeś?” albo „Pokaż jeszcze raz”? W ten sposób dajemy dziecku poczucie, że jesteśmy razem z nim, że uczestniczymy w tym, co właśnie przeżywa, a nasza uwaga jest skierowana właśnie na nie.

Możemy też od razu sięgnąć po telefon. Wtedy nasza uwaga przesuwa się z relacji na dokumentowanie. Rodzic co prawda jest obok, ale część jego uwagi zajmuje ekran, kadrowanie, ustawianie ujęcia czy robienie kolejnych zdjęć.

Robienie zdjęć może rozpraszać i odciągać nas od tego, co dzieje się tu i teraz. Nawet krótkie momenty rozproszonej uwagi wpływają na jakość kontaktu z dzieckiem. Dlatego czasem najlepszą odpowiedzią na dziecięce „zobacz!” nie jest aparat, ale spojrzenie, uśmiech i zwykłe: „Widzę”.

Częste dokumentowanie życia i duże skupienie na robieniu zdjęć mogą wpływać na to, jak dziecko postrzega siebie. Dzieci wychowujące się w kulturze ciągłego fotografowania mogą stopniowo zacząć patrzeć na siebie bardziej jak na obiekt obserwacji niż uczestnika wydarzeń. Zamiast całkowicie zanurzyć się w zabawie czy przygodzie, mogą zacząć zastanawiać się, czy dobrze wyszły na zdjęciu.

Aparat zmienia doświadczenie. Wystarczy przypomnieć sobie ostatni raz, kiedy tańczyliśmy, śpiewaliśmy albo po prostu dobrze się bawiliśmy i nagle zorientowaliśmy się, że ktoś robi nam zdjęcie. Bardzo często wpływa to na naszą swobodę. Ciało się usztywnia, zaczynamy kontrolować ruchy, szerzej się uśmiechamy albo przeciwnie – odwracamy głowę.

Sama świadomość bycia obserwowanym zmienia sposób, w jaki przeżywamy daną chwilę. Dzieci także potrzebują swobody działania, eksperymentowania i odkrywania świata bez poczucia, że są nieustannie obserwowane, oceniane albo ustawiane do zdjęcia.

Jeśli niemal każda aktywność zostaje zatrzymana po to, by zrobić zdjęcie, dziecko może odbierać to jako komunikat, że szczególne znaczenie ma to, co da się sfotografować i pokazać innym. Że ważniejsze od samego przeżywania chwili staje się to, czy będzie atrakcyjnie wyglądać na zdjęciu.

Często robimy zdjęcia po to, żeby lepiej zapamiętać ważne chwile. Tymczasem intensywne dokumentowanie wydarzeń może osłabiać nasze własne wspomnienia. Kiedy skupiamy się na uchwyceniu momentu, część uwagi przestaje być skierowana na samo przeżycie.

Zapamiętujemy obraz, ale słabiej pamiętamy zapach morza, wiatr na twarzy, śmiech dziecka czy atmosferę letniego wieczoru. Wspomnienia są mocno związane z doświadczeniami zmysłowymi. Im bardziej jesteśmy obecni w danej chwili, tym bogatszy ślad zostawia ona w pamięci.

Zdjęcia mają swoją wartość. Dzięki nim wracamy do ważnych momentów i możemy pokazać dzieciom fragmenty ich własnej historii. Dobrze jednak świadomie wybierać chwile do fotografowania.

Zamiast wykonywać dziesiątki zdjęć, możemy zadać sobie pytanie: czy to jest moment na fotografię, czy na bycie razem? Warto przyglądać się własnemu nawykowi ciągłego sięgania po telefon. Zacząć od wspólnego przeżywania chwili, a zdjęcie potraktować jako dodatek, nie centrum wakacyjnego doświadczenia.

Możemy powiedzieć dziecku:

• „Najpierw popatrzymy razem, a potem zrobię zdjęcie”.
• „Zrobię jedno zdjęcie i odkładam telefon”.
• „Chcesz, żebym cię teraz sfotografował?”.
• „Nie musisz pozować, jeśli nie masz ochoty”.
• „To zdjęcie jest twoje. Zanim komuś je wyślę albo opublikuję, zapytam cię o zgodę”.

To ważne, bo fotografowanie dziecka wiąże się nie tylko z obecnością, ale też z szacunkiem dla jego prywatności i granic.

Lepiej nie fotografować dziecka w każdej sytuacji tylko dlatego, że wygląda „słodko”, „śmiesznie” albo „uroczo”. Szczególnie ostrożnie warto podchodzić do zdjęć w stroju kąpielowym, podczas przebierania, płaczu, złości, zawstydzenia, zmęczenia albo w sytuacjach, które mogą dziecko ośmieszać.

Unikajmy też namawiania dziecka do pozowania, jeśli nie ma na to ochoty. Wakacyjne chwile nie powinny zamieniać się w występ przed aparatem.

Warto uważać również na publikowanie zdjęć w mediach społecznościowych. Zdjęcie wrzucone do internetu przestaje być wyłącznie rodzinną pamiątką. Może zostać zapisane, przesłane dalej, skomentowane albo wykorzystane w sposób, którego nie przewidzimy.

• Najpierw przeżywajmy moment, później fotografujmy.
• Zróbmy kilka zdjęć, a potem odłóżmy telefon.
• Pytajmy dziecko, czy chce mieć zdjęcie.
• Nie publikujmy zdjęć dziecka bez jego zgody.
• Unikajmy zdjęć, które mogą dziecko zawstydzać.
• Ustalmy jeden moment dnia na rodzinne zdjęcia.
• Zamiast nagrywać cały występ, obejrzyjmy go naprawdę.
• Po wakacjach wybierzmy zdjęcia razem z dzieckiem i zróbmy z nich album.

Kiedy nasze dzieci będą kiedyś wspominać wakacje, prawdopodobnie nie przypomną sobie liczby wykonanych zdjęć. Gdy my wracamy pamięcią do własnego dzieciństwa, nasze najcenniejsze wspomnienia również często nie istnieją na żadnej fotografii.

Znacznie bardziej prawdopodobne, że dzieci zapamiętają wspólne kąpiele, budowanie zamków z piasku, wieczorne rozmowy, ognisko, śmiech i poczucie, że byliśmy obok – zaangażowani i obecni.

Najcenniejsze kadry z wakacji nie zawsze potrzebują zdjęcia. Czasem wystarczy, że naprawdę byliśmy razem.